Wat is Amplificatie?

Ik merkte dat er iets miste in de moderne psychologie. Iets wat ervoor kon zorgen dat cliënten niet alleen op het niveau van hun gedrag, gedachten of klachten werden geholpen, maar ook op een diepere laag.

Want wat ligt er eigenlijk onder gedrag?Waar komen patronen vandaan die zich steeds opnieuw lijken te herhalen, ook wanneer je allang begrijpt dat je ze wilt doorbreken? En wat vertelt een gevoel dat je maar moeilijk kunt verklaren?

Omdat psychologie een wetenschap is, wordt er veel gekeken naar wat zichtbaar, meetbaar en aantoonbaar is. Dat is waardevol. Maar ik ontdekte dat er óók een wereld bestaat die zich niet zomaar laat meten: de symbolische wereld van het onbewuste.

Juist daar vond ik iets waar ik al langer naar op zoek was.

Een manier om verder te kijken dan het verhaal dat iemand bewust over zichzelf kan vertellen.

Mijn zoektocht bracht me bij een begrip die ik al eerder tijdens mijn persoonlijke onderzoeken was tegen gekomen. Een begrip dat door Carl Gustav Jung een belangrijke plaats kreeg binnen de analytische psychologie: Amplificatie. Carl Jung stelde namelijk dat onze Psyche niet eenduidig door het vakgebied van de psychologie kan worden verklaard. In tijden ver van hier werd deze manier van kijken veel vanzelfsprekender toegepast. Bewust of onbewust werd er gebruikgemaakt van zowel het persoonlijke als het collectieve bewustzijn van de mens. Dromen, metaforische verhalen, mythen, sprookjes en andere oude wijsheden vormden een natuurlijke manier om betekenis te geven aan dat wat zich niet altijd direct liet verklaren.

Ik ben daarom al vrij snel nadat ik mijn eigen bedrijf startte, begonnen met het toepassen van amplificatie in de praktijk. Ik merkte hoeveel er zichtbaar kan worden wanneer je niet alleen kijkt naar wat iemand vertelt, maar ook naar de beelden, symbolen en verhalen die daaronder liggen.

Ik leg je graag uit wat amplificatie precies is, waarom deze manier van kijken zo waardevol kan zijn en hoe ik amplificatie verweef in mijn sessies, cursussen en trajecten.

Wat is Amplificatie volgens Jung

Om te begrijpen wat amplificatie is, moeten we eerst kijken naar de manier waarop Carl Gustav Jung naar de psyche keek.

Jung geloofde dat we de mens niet volledig kunnen begrijpen door alleen te kijken naar wat er bewust gebeurt. Naast onze bewuste ervaringen, gedachten en gevoelens bevindt zich een veel grotere wereld: het onbewuste. Een wereld waarin persoonlijke ervaringen, beelden, symbolen en archetypische patronen samenkomen.

Maar hoe krijg je zicht op iets wat zich niet altijd rechtstreeks laat vertellen?

Jung ontwikkelde hiervoor onder andere de methode van amplificatie.

Amplificatie betekent letterlijk: iets vergroten, uitbreiden of versterken. Binnen de analytische psychologie betekent het dat je de betekenis van een psychologisch beeld of thema probeert te verbreden door het vanuit verschillende invalshoeken te bekijken.

En daar zit voor mij precies de magie!

Wanneer je binnen de psychologie blijft kijken, kun je een bepaald gedrag, gevoel of beeld vanuit psychologische theorieën proberen te begrijpen. Maar wat gebeurt er wanneer vanuit een ander perspectief gaat kijken?

Wat kan mythologie ons vertellen?

Wat zien we terug in religie? Welke betekenis had een bepaald symbool vroeger in oudere culturen? Wat vertelt de geschiedenis ons?

Welke patronen zien we terug in folklore, literatuur of kunst? En wat kan bijvoorbeeld alchemie ons leren over transformatie?

Door deze verschillende kennisgebieden naast elkaar te leggen, ontstaat er een veel groter beeld.

Een symbool is dan niet meer alleen een psychologisch verschijnsel. Een droom is niet uitsluitend een verzameling persoonlijke herinneringen. En een sprookje is niet simpelweg entertainment.

Het wordt onderdeel van een veel groter menselijk verhaal.

Dat is wat amplificatie voor mij zo bijzonder maakt.

Je vergroot het speelveld. Je verzamelt verschillende betekenislagen en kijkt wat er tussen die lagen begint te ontstaan.

Al die perspectieven hoeven niet hetzelfde te betekenen.

Juist niet. Ze helpen je om het beeld groter te maken.

Vanuit al die verschillende invalshoeken kan vervolgens een nieuwe verbinding ontstaan met jou persoonlijke verhaal .

Amplificatie is daarmee geen methode om een universeel woordenboek van symbolen te maken.

Het betekent niet dat een bos altijd voor het onbewuste staat, of dat een slang altijd transformatie betekent. Het vraagt juist om nieuwsgierigheid.

Om het vermogen om een beeld niet meteen vast te zetten in één verklaring, maar het open te houden en te onderzoeken wat het vanuit verschillende kennisgebieden met zich meedraagt.

Je zou kunnen zeggen dat amplificatie een brug vormt tussen de psychologie en de wereld eromheen.

Want de psyche bestaat niet in een vacuüm.

De mens wordt gevormd door verhalen, geschiedenis, cultuur, religie, kunst, natuur, filosofie en alles wat we door de eeuwen heen hebben geprobeerd te begrijpen over het mens-zijn.

En misschien kunnen we onze psyche daarom ook pas werkelijk beter leren kennen wanneer we bereid zijn om verder te kijken dan de grenzen van één vakgebied.

Dat is de manier waarop ik amplificatie ben gaan gebruiken binnen Psych&!

Niet om psychologie los te laten, maar juist om haar wereld groter te maken, behulpzamer en vaak passender bij de client.

Amplificatie: kijken voorbij de grenzen van psychologie

Voor mij begint amplificatie daar waar we niet langer binnen de grenzen van één vakgebied blijven kijken.

Psychologie kan ons ontzettend veel leren over de mens. Over gedrag, emoties, ontwikkeling, relaties en de werking van onze psyche. Maar de mens is door de eeuwen heen met zoveel meer bezig geweest dan alleen dat wat we vandaag de dag onder psychologie verstaan.

We hebben verhalen verteld. Mythen doorgegeven. Goden en godinnen vereerd. Symbolen gebruikt. Rituelen uitgevoerd. Van lood goud proberen te maken.

Geschreven en geleefd volgens filosofieën en de zoektocht naar betekenis. We hebben onze dromen proberen te begrijpen en onze ervaringen vastgelegd in kunst, muziek en literatuur.

Al deze vormen van menselijke kennis vertellen iets over hoe mensen door de eeuwen heen naar zichzelf en de wereld hebben gekeken.

Waarom zouden we die kennis buiten beschouwing laten wanneer we proberen de psyche van de mens te begrijpen?

Wanneer iemand bijvoorbeeld vastloopt op een bepaald thema, kijk ik niet alleen naar de psychologische theorie die daarbij past. Ik zal ook kijken naar de geschiedenis van dat thema, naar de symboliek die erdoorheen loopt, naar mythen en sprookjes waarin hetzelfde motief voorkomt of naar wat bijvoorbeeld alchemie, religie, filosofie of kunst hierover vertelt.

Niet omdat één van deze gebieden dé waarheid in handen heeft.

Maar omdat ieder van deze gebieden een ander licht op hetzelfde menselijke vraagstuk kan werpen.

En soms ontstaat juist tussen die verschillende perspectieven een inzicht dat je vanuit één vakgebied nooit had gevonden.

Neem bijvoorbeeld het thema transformatie.

Binnen de psychologie kunnen we spreken over persoonlijke ontwikkeling, verandering van identiteit of het doorwerken van bepaalde ervaringen. Maar transformatie is geen nieuw idee. Al duizenden jaren vertellen mensen verhalen over dood en wedergeboorte, afdalen en terugkeren, oplossen en opnieuw ontstaan.

In de alchemie vinden we het terug in het transformeren van het ruwe materiaal naar iets nieuws. In mythen zien we helden afdalen naar de onderwereld om anders terug te keren. In sprookjes verlaat een personage de bekende wereld en komt het uiteindelijk veranderd terug. In religieuze verhalen vinden we eveneens beelden van sterven, wedergeboorte en verlichting.

Niet omdat het persoonlijke verhaal daarmee wordt vervangen door een mythe.

Maar omdat de mythe iets zichtbaar kan maken wat in het persoonlijke verhaal nog moeilijk onder woorden te brengen was.

Daarom vind ik amplificatie zo krachtig!

Het vergroot het beeld.

Je mag je verwonderen over overeenkomsten die soms eeuwen en culturen overstijgen.

Daarom gebruik ik dus binnen Psych& niet alleen psychologie.

Ik gebruik ook sprookjes, mythologie, symboliek, alchemie, geschiedenis, filosofie, folklore en andere vormen van oude en moderne kennis. Niet als losse onderwerpen, maar als verschillende talen die ons kunnen helpen om de psyche beter te leren verstaan.

Want misschien heeft de mens zijn diepste psychologische inzichten al veel langer verteld dan we denken. Niet altijd in wetenschappelijke theorieën.

Soms in een sprookje.

Soms in een mythe.

Soms in een symbool.

En soms in een droom.

En ga zo maar verder! We moeten soms alleen opnieuw leren kijken en anders luisteren naar wat er wordt verteld.